Presentation is loading. Please wait.

Presentation is loading. Please wait.

Osnovne veličine i jedinice medjunarodnog sistema jedinica -SI sistem- Prof. Dr. Dragica Minić Uvod u laboratorijski rad.

Similar presentations


Presentation on theme: "Osnovne veličine i jedinice medjunarodnog sistema jedinica -SI sistem- Prof. Dr. Dragica Minić Uvod u laboratorijski rad."— Presentation transcript:

1 Osnovne veličine i jedinice medjunarodnog sistema jedinica -SI sistem- Prof. Dr. Dragica Minić Uvod u laboratorijski rad

2 Međunarodni sistem jedinica - SI sistem - Međunarodni sistem jedinica SI (Le systeme International dUnites) je usvojila Opšta konferencija za tegove i mere (CGPM) na svom 11. skupu godine SI je heterogen sistem mernih jedinica zasnovan na sedam osnovnih jedinica: metar, kilogram, sekunda, amper, kelvin, mol i kandela

3 Fizička Fizička veličina veličina SI SIsistem NazivOznakaNazivOznaka Dužinalmetarm Masamkilogramkg Vremetsekundas Jačina električne struje IamperA Termodinamička temperatura TkelvinK Količina supstance nmolmol Svetlosna jačina IvIvIvIvkandelaCd Osnovne fizičke veličine

4 Međunarodni biro za tegove i mere (International Bureau of Weights and Measures BIPM) u Sevres, Francuska Međunarodni biro za tegove i mere (International Bureau of Weights and Measures BIPM) u Sevres, Francuska BIPM je formiran radi čuvanja prototipa metra i kilograma i njihovog upoređivanja sa fundamentalnim standardima ne- metričkog sistema drugih zemalja. BIPM je formiran radi čuvanja prototipa metra i kilograma i njihovog upoređivanja sa fundamentalnim standardima ne- metričkog sistema drugih zemalja.

5 1875. Međunarodna grupa metrologa odabrala je leguru 10% platine i 10% irudijuma kao materjal za konstrukciju međunarodnih prototipa metra i kilograma kao i njihovih nacionalnih verzija Godina napravljena je legura koja je odbačena zbog nezadovoljavajuće čistoće. Ipak od nje je napravljeno nekoliko metarskih šipki kao npr. metar No 12, čija je dužina data kao: 1m + 3,3 + 8,634 T + 0,001 T 2, gde je T temperatura u o C

6 1889. Održana je Prva generalna konfercija za tegove i mere na kojoj su usvojeni prototipovi metra I kilograma Međunarodni prtotip metra Međunarodni prototip kilograma

7 Metar Metar je jedinica dužine. Metrički sistem Metrički sistem baziran je prirodnom konceptu da je metar desetomilioniti deo meridijalnog kvadranta zemlje od severnog pola do ekvatora koji prolazi kroz Pariz: sistem je odbačen zbog nemogućnosti precizne konstrukcije standarda.

8 Pariski etalon metra iz 1796.

9 Graduisana ravna šipka, jednaka dužini arhiviranog metra na 0 o C u BIPM (Sevres, Francuska) odabrana je kao nova osnova mernog sistema. Graduisana ravna šipka, jednaka dužini arhiviranog metra na 0 o C u BIPM (Sevres, Francuska) odabrana je kao nova osnova mernog sistema. Napravljeno je 30 metarskih prototipa od legure 90% platine i 10% iridijuma koji se korsite kao nacionalni primarni standarda. Nacionalni prototip metra No 27 (SAD, 1893.) čija je dužina data kao: 1m-1,6 m+8,657T m+0,001T 2 m gde je T temperatura u o C

10 1960. Metar je dužina jednaka ,73 talasnih dužina zračenja u vakuumu koje odgovara prelazu između nivoa 2p 10 i 5d 6 atoma kriptona Metar je dužina puta koji svetlost pređe u vakuumu za vreme jednog og dela sekunde.

11 Kilogram je jedinica mase. Kilogram je masa međunarodne pramere (etalona) kilograma. Kilogram je jedinica mase. Kilogram je masa međunarodne pramere (etalona) kilograma.

12 Originalno kilogram je bio definisan kao masa čiste vode na temperaturi od 3,98 o C kada voda ima najveću gustinu na Originalno kilogram je bio definisan kao masa čiste vode na temperaturi od 3,98 o C kada voda ima najveću gustinu na standardnom atmosferskom pritisku Kilogram je masa međunarodnog prototipa kilograma (BIPM) koji je napravljen od legure 90% platine i 10% iridijuma gustine kg m -3 u obliku cilindra čija su visina i prečnik nominalno 39 mm, tako da mu je masa tačno 1 kilogram.

13 Skica zvona za čuvanje kilograma In 1901, the International Committee of Weights and Measures (CIPM) defined the kilogram thus: "The kilogram is the unit of mass; it is equal to the mass of the international prototype of the kilogram." Initially the CIPM definition made no provision for cleaning procedure, but in 1989 the definition of the kilogram was interpreted to mean that a kilogram is equal to the international prototype of the kilogram "just after cleaning and washing using the BIPM method." The kilogram is the last unit of the Systeme International d'Unites (SI) that is still defined by an artifact. National Prototype Kilogram No. 20 is traceable to the International Prototype Kilogram through the International Bureau of Weights and Measures' working standards.

14 BIPM (Francuska) je proizveo 43 prototipa ovog kilograma koji se nalaze u nacionalnim institucijama, kao što je naš Savezni zavod za mere i dragocene metale, koji služe kao standarde jedinice mase. EngleskaKanadaSAD

15 Sekunda je jedinica vremena. Sekunda je trajanje perioda zračenja koje odgovara prelazu između dva hiperfina nivoa osnovnog stanja atoma cezijuma 133.

16 Amper je jedinica jačine struje. Amper je jedinica jačine struje. Amper je jačina stalne električne struje koja u vakuumu, u dva prava paralelna provodnika, neograničene dužine, zanemarljivo malog poprečnog preseka, na rastojanju jedan metar, proizvodi međudejstvo jačine njutna po metru njihove dužine. Amper je jačina stalne električne struje koja u vakuumu, u dva prava paralelna provodnika, neograničene dužine, zanemarljivo malog poprečnog preseka, na rastojanju jedan metar, proizvodi međudejstvo jačine njutna po metru njihove dužine.

17 Kelvin je jedinica termodinamičke temperature. Kelvin je termodinamička temperatura koja je jednaka 1/273,16 termodinamičke temperature trojne tačke vode

18 Mol je jedinica količine supstance. Mol je količina supstance koja sadrži toliko elemantarnih jedinki koliko ima atoma u 0,012 kilograma ugljenika 12 C

19 Kandela je jedinica jačine svetlosti. Kandela je svetlosna jačina u određenom smeru izvora koji odašilje monohormatsko zračenje frekvencije Hz i kome je energetska jačina u tom smeru 1/683 vata po steradijanu

20 Relativna atomska masa elementa, A r, je srednja masa atoma elementa koji ima prirodni izotopski sastav, u odnosu na 1/12 mase atoma. Ustvari relativna atomska masa pokazuje koliko je puta masa jednog atoma nekog elementa veća od 1/12 mase atoma. Masa atoma m a bilo kog elementa jednaka je proizvodu njegove relativne atomske mase A r i unificirane jedinice atomske mase u = 1, kg:

21 Relativna molekulska masa, M r, daje odnos srednje mase molekula koja uključuje atome elementa sa njihovim izotopskim sastavom i 1/12 mase atoma. Ustvari relativna molekulska masa pokazuje koliko je puta masa jednog molekula veća od 1/12 mase atoma. Masa molekula m m bilo koje supstance jednaka je proizvodu njegove relativne molekulske mase M r i unificirane jedinice atomske mase u = 1, kg: Molarna masa, M, predstavlja relativnu molarnu masu izraženu u kilogramima.

22 Prefiksi jedinica SI sitema DeoPrefiksSimbol decicentimilimikronanopikofemtoatodcmnpfaUmnožakPrefiksSimbol dekahektokilomegagigaterapetaeksadahkMGTPE

23 Fizičko hemijska Fizičko hemijskaveličina Jedinica Jedinica SI sistema NazivOznakaJedinicaDimenzije Avogadrov broj NANANANA1/mol mol -1 Molarna masa Mkg/mol kg mol -1 Gustina kg/m 3 kg m -3 Relativna molekulska masa MrMrMrMr-- Fizičkohemijske veličine i jedinice SI sistema mera

24 Fizičko hemijska Fizičko hemijskaveličina Jedinica Jedinica SI sistema NazivOznakaJedinicaDimenzije Atomska jedinica mase ukgkg Parcijalni pritisak pPa m -1 kg s -2 Indeks prelamanja n-- Viskoznost Viskoznost Pa s kg m -1 s -1 nastavak

25 Fizičko hemijska Fizičko hemijskaveličina Jedinica Jedinica SI sistema NazivOznakaJedinicaDimenzije Toplotni kapacitet pri stalnom pritisku CpCpCpCpJ/K m 2 kgs -2 K -1 Toplotni kapacitet pri stalnoj zapremini CVCVCVCVJ/K m 2 kgs -2 K -1 Specifični toplotni kapacitet cJ/kgK m 2 s -2 K -1 Gibsova slobodna enrgija GJ m 2 kgs -2 nastavak

26 Preporučene vrednosti fundamentalnih konstanti KonstantaOznakaVrednost Molarna gasna konstanta R 8,314 J mol -1 K -1 Avogadrov broj NANANANA 6, mol -1 Faradejeva konstanta F 96485,3 C mol -1 Brzina svetlosti u vakuumu c 2, m s -1 Magnetna propustljivust vakuuma o N C -2 s 2 Električna propustljivost vakuuma o 8, F m -1

27 nastavakKonstantaOznakaVrednost Plankova konstanta h 6, J s Elementarno naelektrisanje e 1, C Masa elektrona memememe 9, kg Masa protona mpmpmpmp 1, kg Masa neutrona mnmnmnmn 1, kg Bolcmanova konstanta k 1, J K -1

28 nastavakKonstantaOznakaVrednost Molarna zapremina R 8,314 J mol -1 K -1 Molarna zapremina gasa pri normalnim uslovima VmVmVmVm 22414,1 cm -3 mol -1 Normalno ubrzanje zemljine teže gngngngn 9,806 m s -2 Gravitaciona konstanta 6, m 3 kg -1 s -2 Borov magneton 9, J T -1

29 nastavakKonstantaOznakaVrednost Molarna zapremina gasa pri normalnim uslovima VmVmVmVm 22414,1 cm -3 mol -1 22,414 dm -3 mol -1 0,022 m -3 mol -1 Normalno ubrzanje zemljine teže gngngngn 9,806 ms -2 Gravitaciona konstanta 6, m 3 kg -1 s -2 Borov magneton 9, JT -1

30 Jedinice izvan SI čija dalja upotreba nije dozvoljena i njihova veza sa jedinmicama SI sistema Fizička veličina JedinicaOznaka Odnos sa jedinicom SI sistema DužinaAngstremMikronÅ 1Å = 0,1 nm = m 1 = 1 m = m PovršinaBarnb 1b = 100 fm 2 = m 2 UbrzanjeGalGal 1 Gal = 1 cm/c 2 = m/s 2 SilaDinKilopondPondDynkpP 1Dyn = 10 N = N 1 kp = 9,806 N 1 P = 0,001 kp = 9,806 mN

31 nastavak Fizička veličina JedinicaOznaka Odnos sa jedinicom SI sistema Pritisak Tehnička atmosfera Normalna atmosfera Milimitar Hg stuba Milimitar H 2 O stuba atAtmTorr Mm H 2 O 1at =98066,5 Pa 1 atm = Pa 1 Torr = 133,32 Pa 1 mm H 2 O = 9,806 Pa Dinamička viskoznost PoazCentipoazPcP 1P = 0,1 Pa s 1 cP = 1 mPa Kinematička viskoznost StoksCentistoksStcSt 1 St = m 2 /s 1 cSt = m 2 /s Snaga Konjska snaga KS 1KS = 75. 9,806 W=735,5 W

32 nastavak Fizička veličina JedinicaOznaka Odnos sa jedinicom SI sistema Energija, rad i količina toplote ErgKilopondmetarKalorija Talasni broj Elektronvolt Teh. litar atmosfera Fiz. Litar atmosfera WatčasergKpmCal cm -1 eVLatLatmWh 1erg = 0,1 J = J 1Kpm = 9,806 J 1 Cal = 4,18 J 1 cm -1 = 1, J 1 eV = 1, J 1 Lat = 98,06 J 1 Latm = 101,3 J 1 Wh = 3600 J

33 nastavak Fizička veličina JedinicaOznaka Odnos sa jedinicom SI sistema PovršinaBarnb 1b= m 2 UbrzanjeGalGal 1Gal=1 cm/c 2 =10 -2 m/s 2 SilaDinPondKiloponddynpKp 1dyn=10 -5 N P=9,806 mN kP=9,806 N

34 nastavak Fizička veličina JedinicaOznaka Odnos sa jedinicom SI sistema RadioaktivnostKiriCi 1 Ci = 3, Bq Apsorbovana doza Radrd 1rd = 0,01 J/kg Ekvivalentna doza remrem 1 rem = 0,01 J/kg Ekspoziciona doza RentgenR 1 R = 2, C/kg


Download ppt "Osnovne veličine i jedinice medjunarodnog sistema jedinica -SI sistem- Prof. Dr. Dragica Minić Uvod u laboratorijski rad."

Similar presentations


Ads by Google